Materiële echtheid of geschiedvervalsing

De KNOB en de authentieke historische substantie

Auteurs

  • Kees Somer

DOI:

https://doi.org/10.48003/knob.119.2020.4.697

Samenvatting

In 1917 publiceerde de Koninklijke Oudheidkundige Bond (KNOB) ‘Grondbeginselen en voorschriften voor het behoud, de herstelling en de uitbreiding van oude bouwwerken’. Deze betekenden een breuk met de restauratieopvattingen van P.J.H. Cuypers en Victor de Stuers. De Grondbeginselen keerden zich tegen het reconstrueren of naar eigen inzicht vervolmaken van historische gebouwen, omdat dit leidde tot geschiedvervalsing en vernietiging van monumenten als historische documenten. In de praktijk werd echter vaak van deze principes afgeweken. Bovendien bracht tijdens de Wederopbouw de wens tot herstel van het geschonden stadsschoon velen tot een minder puristisch standpunt en bestond weinig behoefte aan nieuwe regels. In de jaren zeventig riep de KNOB echter op tot een herijking van de grondbeginselen. Tijdens een studiebijeenkomst over restauratiefilosofie- en theorie in 1978 werd gediscussieerd over het thema ‘authenticiteit’. De opvattingen over dit begrip liepen uiteen. Waar het voor de een strikt ging om echtheid van het oorspronkelijke materiaal, kon voor anderen authenticiteit ook gelegen zijn in ontwerp, vorm, ruimte of afwerking. Dit laatste bleek echter te subjectief voor een gezamenlijk standpunt; de KNOB bleef vooral hoeder van de authentieke historische substantie.  

Referenties

G.W. van Herwaarden, ‘100 jaar Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond. Een beknopte beschrijving’, Bulletin KNOB 88 (1989) 5, 145-180, citaat 175.

Deze zijn in 1917 gepubliceerd door de KNOB en in 1940 herdrukt: ‘Grondbeginselen en voorschriften voor het behoud, de herstelling en de uitbreiding van oude bouwwerken, met een inleiding door dr. J. Kalf, door den Ned. Oudheidkundigen Bond’, Bouwkundig Weekblad Architectura 61 (1940) 9, 69-75. Zie ook W.F. Denslagen, Omstreden herstel. Kritiek op het restaureren van monumenten, Den Haag 1987, 153-213.

R. de Jong, ‘Authenticiteit en monumentenzorg/monumentenzorg en authenticiteit’, in: Monumenten en bouwhistorie, Jaarboek Monumentenzorg 1996, Zwolle/Zeist 1996, 274-282, 275.

‘Het restaureren van historische monumenten. Misverstanden, moeilijkheden en mogelijkheden’, Bulletin van de KNOB 6de serie, 6 (1953) 5, (kolom) 169-188, citaten 171, 172.

‘Het restaureren van historische monumenten’ (noot 4), 184.

Denslagen 1987 (noot 2), 207.

‘Bondsnieuws. Verslag van de Algemene ledenvergadering van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond op vrijdag 16 juni 1972 in de grote zaal van de Ostfriesische Landschaft te Aurich (Ostfriesland)’, Bulletin KNOB 71 (1972) 4, 111-117, citaat 113.

‘KNOB . Aan de leden van de K.N.O.B. en de V.N.K.’, Bulletin KNOB 77 (1978) 1, 1-2.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’, Bulletin KNOB 77 (1978) 3-4, 179-194, citaat 186.

C. Peeters, ‘Behouden gaat vóór vernieuwen’, inleiding voor de gemeenschappelijke vergadering KNOB en VNK op 15 april 1978 te Utrecht, Bulletin KNOB 77 (1978) 1, 3-7, citaat 4.

Peeters 1978 (noot 10), 5.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’ (noot 9), 189.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’ (noot 9), 186.

[H.] De J[ong]., ‘Een klok luidde…’, Maandblad van ‘Oud-Utrecht’ 30 (1957) 1, 2-6; W. Stooker, ’50 jaar monumentenzorg in stad en provincie Utrecht. 1. De monumentenzorg in de stad Utrecht tot 1957’, Jaarboek Oud-Utrecht 1973, 148-165.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’ (noot 9), 192.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’ (noot 9), 192.

‘Discussie over de problematiek van de architectuurrestauratie’ (noot 9), 192-193.

De Jong 1996 (noot 3), 270-281. Zo speelden meerdere vormen van authenticiteit een belangrijke rol in de uitvoerige discussie over de restauratie van Paleis Het Loo en stond het conceptuele centraal in de aanpak van monumenten van het Nieuwe Bouwen zoals het Rietveld Schröderhuis in Utrecht. Voor dit laatste, zie M.T. van Thoor, ‘De restauratie van het Rietveld Schröderhuis. Een reflectie’, Bulletin KNOB 118 (2019), 15-31.

W. Denslagen, ‘Authenticiteit en spiritualiteit’, Bulletin KNOB 109 (2010) 4, 135-140.

kerk

Downloads

Gepubliceerd

2020-12-11

Citeerhulp

Somer, K. . (2020). Materiële echtheid of geschiedvervalsing: De KNOB en de authentieke historische substantie. Bulletin KNOB, 119(4), 4-9. https://doi.org/10.48003/knob.119.2020.4.697

Nummer

Sectie

Artikelen